Munosabatlarning yangi bosqichi: Rossiyaning "Zarubejneft" kompaniyasi O'zbekistonda faoliyat yuritish niyatida
2021 yil 12 noyabr | Moskva

"Zarubejneft"ning Oʻzbekistonda neft va gaz qazib olish klasterini shakllantirish niyati Moskva va Toshkent oʻrtasidagi hamkorlik rivojining yangi bosqichidan dalolat beradi, dedi energetika boʻyicha ekspert Igor Yushkov.
Rossiya davlat neft-gaz kompaniyasi "Zarubejneft" O'zbek Jizzax Petroleum aksiyalarini sotib olib, respublikada konchilik klasterini tashkil etish niyatida. Kelishuv shartlari hozircha butunlay tuzilmagan. "Zarubejneft" ehtimoliy kelishuv borasida izoh bermadi, biroq O'zbekiston hududida yanada rivojlanishdan manfaatdorligini bildirdi.

Energiya xavfsizligi milliy jamg'armasining yetakchi eksperti Igor Yushkov tahririyatga bergan eksklyuziv izohida bunday rejalarni ikki tomonlama ko'rib chiqish kerakligini aytdi. Ehtimol, "Zarubejneft" O'zbekiston neft kompaniyasiga "virus o'yinchi" sifatida kirmoqchidir: konni o'zlashtirib, gazni ichki bozorda sotish yoki Xitoyga eksport qilish va shunga mos ravishda undan mablag' ishlash.
Tijorat kompaniyasi uchun shu tarzda rivojlanish mantiqiy istakdir. Bundan tashqari, SSSRdagi "Zarubejneft" do'st mamlakatlarda uglevodorodlarni ishlab chiqarishga yordam berish uchun yaratilgan. Shunday qilib, kompaniya aynan nima uchun yaratilgan bo'lsa, shuni amalga oshirmoqda.
Igor Yushkov
Energiya xavfsizligi milliy jamg'armasining yetakchi eksperti
Ammo zamonaviy voqelikda boshqa jihat ham bor. Agar "Zarubejneft" gazni nafaqat ichki bozorga yetkazib bersa, balki uni Xitoyga ham eksport qilsa, u "Sila Sibiri -2" gaz quvurini qurish bo'yicha Xitoy bilan doimiy muzokaralar olib borayotgan "Gazprom" bilan bilvosita raqobat qila boshlaydi. Ma'lum bo'lishicha, Rossiya kompaniyalari O'zbekiston konlarini o'zlashtirib, u yerda gaz qazib olish sur'atini oshirayotgani "Gazprom"ning Xitoy bilan muzokaralar pozitsiyasiga salbiy ta'sir ko'rsatmoqda.
Rossiya va Oʻzbekiston oʻrtasidagi ikki tomonlama munosabatlar nuqtai nazaridan "Zarubejneft" tashabbusi yaxshi yordamdir. Ochig'i, O'zbekiston Rossiya sarmoyasini jalb qilmoqchi, Rossiya kompaniyalari konlarni o'zlashtirishga sarmoya kiritishini istaydi, bu har ikki tomon uchun ham manfaatlidir. Klaster yaratish tashabbusi yangi jihat emas, balki ikki tomonlama munosabatlar rivoji haqida signaldir.
Igor Yushkov
Energiya xavfsizligi milliy jamg'armasining yetakchi eksperti
Eksportdan voz kechish
O'zbekistonda gaz qazib olish katta hajmga ega, lekin ichki bozor ham juda yirik, shuning uchun eksport uchun yonilg'i ko'p qolmagan. O'zbekiston prezidenti Shavkat Mirziyoyev gazni xorijga sotishni to'xtatish kerak, chunki bundan mamlakat sanoatining o'zi manfaatdor, deb hisoblaydi. Shuningdek, u foydali qazilmalarni boshqa mamlakatlarga sotmasdan, kelajak avlodlarga qoldirish kerakligini taʼkidladi.

Yushkovning fikricha, bunday siyosat doimo dolzarbdir. Mamlakat fuqarolari ichki bozorga yoqilg'i yetkazib berishdan manfaatdor, chunki o'shanda narxlar pasayadi.
Mahalliy iste'molchi uchun ta'minot mamlakatda turmush darajasini oshiradi, albatta. Shu bilan birga, gazlashtirish sur'atlari, yetkazib berish hajmi va muddatlarini kuzatib borish muhim ahamiyatga ega. Ichki bozorda ortiqcha taklif mavjud bo'lsa, bu mahalliy iste'molchi uchun foydalidir.
Igor Yushkov
Energiya xavfsizligi milliy jamg'armasining yetakchi eksperti
Yana bir savol, bu eksport tushumiga qanday ta'sir qiladi. Hozir O'zbekiston Xitoy, Rossiya, Qozog'iston, Qirg'iziston va Tojikistonga kichik hajmdagi gaz yetkazib bermoqda. Biroq, eng qiziqarli bozor - bu Xitoy, u premium, yuqori narxlar mavjud. Bunday operatsiyalar davlat uchun ham muhimdir, chunki byudjet eksport orqali to'ldiriladi. Bu borada muvozanatni saqlash kerak, deya xulosa qildi Yushkov.